Rynek Starego Miasta Warszawa

Rynek Starego Miasta to centralny plac warszawskiej Starówki, który od ponad siedmiu wieków stanowi bijące serce tej części miasta. Prostokątny plac o wymiarach 90 na 73 metry otaczają kolorowe kamienice mieszczańskie, w których dziś funkcjonują restauracje, kawiarnie i galerie. To miejsce, gdzie historia miesza się z codziennym życiem – turyści robią zdjęcia obok pomnika Syrenki, studenci spotykają się na kawie, a artyści uliczni grają na chodnikach między budynkami odbudowanymi po zniszczeniach wojennych.

Historia odbudowy i wpis na listę UNESCO

Rynek ukształtował się na przełomie XIII i XIV wieku wraz z lokacją Starej Warszawy. Wytyczono przy nim czterdzieści działek z drewnianą zabudową, a w centrum stanął ratusz z pręgierzem i kuną – klatką dla przestępców. Przez wieki plac pełnił funkcje handlowe i publiczne, odbywały się tu targi, jarmarki, ale też egzekucje i palenie zakazanych ksiąg.

To co widzimy dzisiaj, to efekt jednej z najbardziej imponujących rekonstrukcji w powojennej Europie. Po Powstaniu Warszawskim niemal cała zabudowa została doszczętnie zniszczona – pozostały tylko gruzy. Odbudowa przebiegała według zachowanych fotografii, planów i obrazów Canaletta, który w XVIII wieku uwiecznił warszawskie widoki. Dzięki temu w latach 50. XX wieku udało się odtworzyć historyczny wygląd kamienic z niezwykłą precyzją.

Warszawska Starówka to jedyne miejsce na świecie wpisane na listę UNESCO jako odbudowana z ruin zabudowa historyczna. Wpis z 1980 roku uznał rekonstrukcję za wybitny przykład niemal całkowitego odtworzenia zespołu architektonicznego zniszczonego podczas wojny.

Co zobaczyć na Rynku i w okolicy

Z każdego narożnika placu wychodzą po dwie uliczki – łącznie osiem: Wąski Dunaj, Nowomiejska, Krzywe Koło, Kamienne Schodki, Celna, Jezuicka, Świętojańska i Zapiecek. Same nazwy brzmią jak zaproszenie do eksploracji.

W centrum rynku stoi pomnik Syrenki – symbol Warszawy. Ten konkretny pomnik powstał w połowie XIX wieku z okazji uruchomienia pierwszego wodociągu w mieście i był pierwszym przedstawiającym syrenę z warszawskiego herbu. Wokół placu rozciągają się charakterystyczne kamienice z kolorowymi fasadami – każda inna, każda z własną historią. Strona Dekerta, strona Barssa, strona Kołłątaja i strona Zakrzewskiego – tak nazywają się cztery pierzeje rynku od nazwisk ich dawnych właścicieli lub mieszkańców.

W kamienicy pod adresem Rynek Starego Miasta 42 mieści się Muzeum Warszawy, gdzie można prześledzić historię miasta od średniowiecza po czasy współczesne. Z kolei w innej z kamienic działa Muzeum Literatury z kolekcją rękopisów, dokumentacji fotograficznej i pamiątek po polskich pisarzach. Warto też zajrzeć do piwnic – Szlak Kulturalnych Piwnic Starego Miasta prowadzi przez gotyckie i renesansowe podziemia, które kryją się pod historycznymi budynkami.

Atmosfera miejsca i wydarzenia kulturalne

Rynek żyje o każdej porze roku, choć latem jest tu zdecydowanie bardziej gwarno. Na tarasach restauracji siedzi pełno ludzi, uliczni muzycy grają jazzowe standardy lub polskie piosenki, a portreciści oferują swoje usługi turystom. Zimą, szczególnie w okresie świątecznym, pojawia się jarmark bożonarodzeniowy z drewnianymi budkami, grzanym winem i regionalnym jedzeniem.

Plac jest zamknięty dla ruchu kołowego, więc można swobodnie spacerować między kamienicami. Nie każdy wie, że w pobliskiej bazylice archikatedralnej św. Jana, wzniesionej w XIV wieku, latem odbywają się koncerty organowe i muzyki klasycznej – warto sprawdzić repertuar przed wizytą.

W jednej z kamienic rynku mieszkał Bolesław Prus, który uczynił to miejsce główną sceną akcji swojego opowiadania „Widziadła”. Pisarz doskonale znał atmosferę staromiejskich uliczek i życie ich mieszkańców.

Dla kogo jest Rynek Starego Miasta

To miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do swobodnego spaceru bez samochodów, lody w licznych kawiarniach i kolorowe fasady, które świetnie wyglądają na zdjęciach. Miłośnicy historii mogą godzinami studiować detale architektoniczne i śledzić ślady przeszłości w muzeach. Młodzież spotyka się tu na randki lub po prostu na piwo w jednym z pubów.

Starówka przyciąga też fotografów – zarówno amatorów, jak i profesjonalistów. Najlepsze światło do zdjęć jest wczesnym rankiem, kiedy plac jest jeszcze pusty, albo o zmierzchu, gdy zapala się oświetlenie i kamienice nabierają ciepłego, złotego koloru.

Restauracje i lokale gastronomiczne

Wokół rynku działa kilkanaście restauracji i kawiarni. Większość serwuje tradycyjną polską kuchnię – żurek, pierogi, bigos – w wersjach dostosowanych do turystycznych oczekiwań. Ceny są wyraźnie wyższe niż w innych dzielnicach Warszawy, co nie powinno dziwić w tak eksponowanym miejscu. Obiad w restauracji na rynku to wydatek rzędu 60-100 złotych za danie główne.

Są też miejsca bardziej kameralne – małe kawiarnie w bocznych uliczkach, gdzie można wypić kawę w spokojniejszej atmosferze i za nieco niższą cenę. Warto zejść z głównego placu i poszukać czegoś na własną rękę.

Praktyczne informacje – jak dojechać i ile czasu poświęcić

Dostęp do Rynku Starego Miasta jest bezpłatny przez całą dobę – to publiczny plac, po którym można spacerować kiedy tylko się chce. Muzea i inne atrakcje mają własne godziny otwarcia i cenniki.

Muzeum Warszawy (Rynek Starego Miasta 42) jest otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-20:00 (w piątki do 21:00), w poniedziałki nieczynne. Bilet normalny kosztuje 25 zł, ulgowy 15 zł, w czwartki wstęp jest bezpłatny. Muzeum Literatury działa w podobnych godzinach, bilety w cenie 15 zł normalny i 10 zł ulgowy.

Dojazd: Najwygodniej metrem do stacji Ratusz Arsenał (linia M2), stamtąd około 7 minut spacerem przez Plac Zamkowy. Można też dojechać autobusami 175, 180, 222, 503 do przystanku Stare Miasto. Dla zmotoryzowanych – parking w centrum jest trudny i drogi, lepiej zostawić samochód na obrzeżach i dojechać komunikacją miejską.

Czas zwiedzania: Sam spacer po rynku i okolicznych uliczkach zajmie około godziny. Jeśli dołożyć wizytę w Muzeum Warszawy, trzeba zarezerwować kolejne 1,5-2 godziny. Dodając obiad w restauracji i spacer po całej Starówce z Zamkiem Królewskim i Barbakanem, warto zaplanować co najmniej pół dnia.

Rynek Starego Miasta najlepiej zwiedzać w dni powszednie przed południem lub po 17:00 – wtedy jest mniej tłumów turystycznych. Weekendy, szczególnie w sezonie letnim, bywają bardzo zatłoczone. Zimą, mimo mniejszej liczby odwiedzających, atmosfera jest równie klimatyczna, zwłaszcza gdy kamienice pokrywa śnieg.