Endoproteza stawu kolanowego – kwalifikacja do zabiegu, przebieg operacji i powrót do chodzenia
Przewlekły ból i sztywność w stawie znacząco ograniczają codzienne funkcjonowanie. Gdy leczenie zachowawcze i rehabilitacja przestają przynosić ulgę, sprawdzonym rozwiązaniem staje się endoproteza kolana. Zabieg endoprotezoplastyki polega na zastąpieniu zniszczonych struktur stawowych precyzyjnie dobranym implantem, a jego celem jest zniesienie bólu i powrót do sprawności ruchowej.
Czym jest endoproteza kolana i jakie są rodzaje implantów?
Endoprotezoplastyka stawu kolanowego polega na chirurgicznym usunięciu zniszczonych powierzchni chrzęstnych oraz kostnych. W ich miejsce ortopeda mocuje elementy wykonane z biokompatybilnych stopów metali. Pomiędzy metalowymi komponentami umieszcza się wkładkę polietylenową, która zastępuje naturalną chrząstkę i amortyzuje obciążenia podczas chodu.
W zależności od rozległości zmian zwyrodnieniowych stosuje się różne rodzaje protez:
- Endoproteza całkowita: Zastępuje wszystkie przedziały stawu i jest wybierana przy zaawansowanym, uogólnionym zużyciu chrząstki.
- Endoproteza częściowa: Obejmuje wyłącznie jeden uszkodzony przedział, pozwalając na zachowanie zdrowych tkanek oraz więzadeł.
- Endoproteza rewizyjna: Stosowana podczas zabiegów wtórnych, gdy pierwotny implant uległ zużyciu lub obluzowaniu.
Implanty mogą być mocowane do kości za pomocą cementu chirurgicznego lub metodą bezcementową. Wybór techniki zależy od gęstości mineralnej kości oraz wieku operowanej osoby. Dobrze dopasowany sztuczny staw ma zapewnić stabilność i pomóc w przywróceniu prawidłowej osi kończyny.
Wskazania i kwalifikacja do operacji – kiedy wymiana stawu kolanowego jest konieczna?
Wszczepienie implantu to zabieg planowy, rozważany po wyczerpaniu metod farmakologicznych oraz fizjoterapii. Głównym powodem kwalifikacji jest zaawansowana choroba zwyrodnieniowa, która niszczy chrząstkę i odsłania warstwę podchrzęstną kości. Ostateczną decyzję podejmuje lekarz na podstawie dolegliwości pacjenta oraz badań obrazowych.
Główne objawy wskazujące na konieczność operacji:
- Ból spoczynkowy: Dolegliwości wybudzające ze snu, które nie ustępują po lekach przeciwbólowych.
- Ograniczenie ruchomości: Trudności przy siadaniu, wstawaniu oraz pokonywaniu schodów.
- Deformacja stawu: Zauważalne wygięcie osi kolana w stronę szpotawości lub koślawości.
Kwalifikacja do endoprotezoplastyki oraz diagnostyka narządu ruchu odbywają się m.in. w placówkach takich jak LUX MED Szpital Carolina, gdzie ortopedzi analizują zdjęcia rentgenowskie w projekcjach stojących i osiowych. Specjalista ocenia również ogólny stan zdrowia pacjenta pod kątem przeciwwskazań. Do zabiegu dopuszczane są osoby bez aktywnych infekcji oraz ze stabilnymi parametrami krążeniowymi.
Jak przygotować się do zabiegu endoprotezoplastyki kolana?
Staranne przygotowanie przedoperacyjne ogranicza ryzyko powikłań i usprawnia rekonwalescencję. Pacjent wykonuje zlecone badania oraz odbywa konsultacje u specjalistów. Szczególną uwagę zwraca się na wyeliminowanie ognisk zakażenia, które mogłyby zagrozić implantowi.
Plan przygotowań obejmuje:
- Badania ogólne: Morfologia krwi, parametry krzepnięcia, poziom elektrolitów, a także badanie EKG i RTG klatki piersiowej.
- Sanacja jamy ustnej: Przegląd stomatologiczny i wyleczenie ubytków próchnicowych w celu eliminacji bakterii.
- Fizjoterapia wstępna: Ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy uda oraz nauka poruszania się o kulach łokciowych.
Przed przyjęciem do szpitala odbywa się konsultacja anestezjologiczna kwalifikująca do znieczulenia. Lekarz ustala wówczas zasady odstawienia preparatów wpływających na krzepliwość krwi.
Jak wygląda operacja wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego?
Zabieg przeprowadza się na jałowej sali chirurgicznej, najczęściej w znieczuleniu regionalnym (podpajęczynówkowym); o rodzaju znieczulenia decyduje anestezjolog. Nakłucie lędźwiowe znosi czucie bólu w dolnej części ciała i pozwala pacjentowi zachować świadomość. Cała procedura trwa zazwyczaj od 60 do 90 minut.
Przebieg operacji składa się z kilku etapów:
- Dostęp chirurgiczny: Wykonanie podłużnego cięcia na przedniej powierzchni kolana i odsłonięcie wnętrza stawu.
- Opracowanie kości: Usunięcie zniszczonych powierzchni chrzęstnych i nadanie nasadom kształtu pasującego do implantu.
- Mocowanie protezy: Osadzenie metalowych elementów na cemencie kostnym lub bezcementowo oraz założenie wkładki polietylenowej.
Po zamocowaniu implantu chirurg sprawdza stabilność więzadeł oraz zakres zgięcia kończyny. Następnie zakłada się szwy warstwowe, jałowy opatrunek oraz opaskę uciskową. W ranie może pozostać dren odprowadzający nadmiar płynów, który usuwa się w kolejnej dobie.
Rekonwalescencja i powrót do chodzenia – jak przebiega rehabilitacja po operacji?
Wczesna pionizacja to standard opieki ortopedycznej po endoprotezoplastyce. Ruch pobudza krążenie krwi, ogranicza ryzyko zakrzepicy oraz chroni przed zrostami wewnątrzstawowymi. Pierwsze próby wstania z łóżka pod okiem fizjoterapeuty podejmowane są już w pierwszej dobie po operacji.
Powrót do sprawności ruchowej przebiega stopniowo:
- Doba 0-2: Ćwiczenia przeciwzakrzepowe stóp, nauka siadania oraz pierwsze kroki o kulach na szpitalnym korytarzu.
- Tydzień 2-6: Ćwiczenia zwiększające zakres zgięcia, wzmacnianie mięśni uda oraz zdjęcie szwów w 10-14 dobie.
- Tydzień 6-12: Stopniowe odstawianie kul łokciowych, ćwiczenia równowagi oraz jazda na rowerze stacjonarnym.
- Miesiąc 3-6: Powrót do spacerów, pracy zawodowej oraz rekreacji, takiej jak pływanie czy nordic walking.
Pełna adaptacja tkanek do nowego stawu zajmuje od 6 do 12 miesięcy, a tempo powrotu zależy od wieku i kondycji pacjenta. Systematyczne wykonywanie ćwiczeń w domu oraz dbałość o prawidłową postawę pozwalają utrzymać uzyskane efekty.
Artykuł sponsorowany
